Akşemseddin (Muhammed bin Hamza)’in Fatih Sultan Mehmed’e Kendi El Yazısı İle Bazı Nasihat ve Tavsiyeleri İçeren Başka Bir Mektubu

 

      

Akşemseddin (Muhammed bin Hamza)’in Fatih Sultan Mehmed’e Kendi El Yazısı İle Bazı Nasihat ve Tavsiyeleri İçeren  Başka Bir Mektubu

 

Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi

TS. MA.e

750-37

(TSMA No: 5862/1)

 

 

غِبّ حمد من لا يعزب عن علم مثقال ذرّة في الأرض و السماء و اثر ثناء من لايجری في ملكه و ملكوته الا ما يشاء و دعاء من سلك سبيل النجاة و اتبع الهدی و قمع اساس الكفر و البدی

 

عرض فقير بودركه لطف ادُب راحت دنياوی راحت اخراويه نسبت بمنزلۀ عدمدر و لزة جسمانی لزة روحانيه نسبت لا شيئ در لا شيئ اولان نسنه يه التفت اتميه سز أشدّ بلا أنبيايه بعدها أوليايه و بعدها خلفايه در أنبيا و أوليا سلكنده منسلك اولدغڭزی نعمت عظيمه بلب هيچ بر بلادن متألّم اولميه سز بلكی متلزز اولاسز كه كلام الله ده عسر واحد يسرين اراسنده واقع اولمشدر ان شاء الله اقرب ازمانده عسر يسره منتهی اولب هر طرفدن أعدا مقهور و ذليل اولا و اول عهدلركه باري تعالی يله بو فقير ياننده واقع اولمش در زنهار و زنهار آنڭ نقضندن حذر اده سز تا كه هر زمانده منصور و مظفر اولاسز و هيچ احد سزڭله عهدن نقض اتميه مملكتڭ احوالی سزڭ احولڭزه تابع در زيرا سلاطين مملكته نسبت روح گبی در بدنه نسبت هر نسنه كه بدنده ظاهر اولر بالحقيقه روحڭ اثرلرندندر  سز سزی ساير خلق گبی ظن اتميه سز  اصلاح مملكتدن غيری نسنيه اشتغال گسترميه سز و فقيرڭ بو طرفه گتدگنه پادشاهڭ مبارك خاطرنه غباره گلميه كه والدين بر نيجه كره مكتوب گوندرمكدن صڭره آدم گوندرمش لر  آنلرڭ رضاسن تحصيل اتمكچون گلدك اميددر كه بر قاچ گون بو فقيرلرڭ رضاسن اولب و دوام دولت و ازدياد حشمت دعاسنه مشغول اولاوز اگر پادشاهه حضور صوری مزده مقصود اولرسه ان شاء الله يا بز آنده واره وز يا پادشاه گله ديار عربی وارب بلجه فتح اده وز امّا ترك ماندن غافل اولميه سز آڭنده اپن صالی ويرميه سز بلمش اولاسز

أضعف العباد محمّد الفقير

 

 

غِبّ حمد من لا يعزب عن علمه مثقال ذرّة في الأرض و السماء و اثر ثناء من لايجری في ملكه و ملكوته الا ما يشاء و دعاء من سلك سبيل النجاة و اتبع الهدی و قمع اساس الكفر و البدی

 

Arz ve Semâ’da (Yerde ve Gökte) ilminden zerre miskâl (bir şey) kaçmayan/gizli kalmayana Hamd ettikten ve ardından Mülkünde ve Melekûtunda dilediğinden/meşiyetinden başka bir şey vakî/cari olmayana Senâdan ve kurtuluş yoluna/râh-ı necâta sâlik olup hidayete/Doğru Yola tâbi olanların, küfir ve zulmün esasını kahredip zelil edenlerin duâsından sonra,

 

Arz-ı fakîr budur ki,

 

Lutf idüp râhat-ı dünyevî râhat-ı uhrevîye nisbet bimenzile-i ademdir ve lezzet-i cismânî lezzet-i ruhâniye nisbet lâ şey’dir. Lâ Şey’ olan nesneye iltifat etmeyesiz. Eşedd-i belâ Enbiyâya, ba’deha Evliyâya ve ba’deha Hulefâyadır. Enbiyâ ve Evliyâ silkinde münselik olduğunuzu ni’met-i azîme bilüp hiçbir belâdan müteellim olmayasız. Belki, mütelezziz olasız ki, Kelâmullah’da ‘usr-i vâhid yusreyn arasında vâki’ olmuşdır. İnşaallah, akreb zamânda ‘usr yusre müntehi olup her tarafdan a’dâ makhûr ve zelîl ola ve ol ahidler ki, Bâri-yi Taâlayla bu fakîr yanında vâki’ olmuşdır. Zinhâr ve zinhar anın nakzından hazr idesiz. Tâki, her zamânda mansûr ve muzaffer olasız. Ve hiç ehad sizinle ahdin nakz itmeye. Memleketin ahvâli sizin ahvâlinize tâbi’dir. Zira, Salâtîn memlekete nisbet ruh gibidir. Bedene nisbet her nesne ki bedende zâhir olur bilhakîka rûhun eserlerindendir. Siz sizi sâyir halk gibi zannetmeyesiz. Islâh-ı memleketden gayrı nesneye iştigâl göstermeyesiz. Ve fakîn bu tarafa gitdiğine pâdişahın mübârek hatırına gubâre gelmeye ki, vâlideyn bir nice kerre mektûb göndermekden sonra adam göndermişler. Anların rızâsın tahsil itmekçün geldik. Ümddir ki, birkaç gün bu fakîrlerin rızâsın alup ve devâm-ı devlet ve izdiyâd-ı haşmet duâsına meşgul olavuz. Eğer padişaha huzûr-i sûrimiz de maksûd olursa İnşaallah yâ biz anda varavuz yâ padişâh gele. Diyâr-ı Arab’ı varup bilece feth idevüz. Ammâ, Türkman’dan gâfil olmayasız, anın da ipin salıvermeyesiz. Bilmiş olasız.

 

أضعف العباد محمّد الفقير

 

Kulların en zayıfı, Allah’ın Rahmetine Muhtâc Muhammed

(Muhammed bin Hamza)

 

Mektup ilkin 1938’de “Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Kılavuzu”nun I. Fasikülünde tıpkıbasımı ile birlikte eksik ve bazı okuma hatalarıyla yayınlamıştır. Burada tam olarak ve okuma hatalarından âri olarak yayınlanmaktadır.

Akşemseddin’in Bolu Göynük’teki Türbe ve Kitâbesi için bakınız:

 

https://mufity.blogspot.com/2021/04/bolu-goynukte-aksemseddin-turbesinin.html

 

Akşemseddin’in bu Mektubu Muhtemelen mektupta belirtildiği gibi Valideyninin/ebeveyninin talebi ile son yıllarında yerleştiği Göynükten yazılmış. Mektubun Tarihi ile ilgili Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Katalogunda verilen 4/3/886 Tarihi, Akşemseddin’in vefatından (5 Cemâziyelâhir 863/9 Nisan 1459) çok sonraki bir tarih olarak yanlış kaydedilmiştir.